تاریخ تحلیلی رضا ضحاکی راحت

تاریخ

وجه تسمیه روستای پیفانج

ریشه و معنی واژه بیفانه یا پیفانج چیست؟

روستای حد فاصلِ شهرستان اسدآباد و شهرستان کنگاور، بنام پیفانج ، که دارای قلعه بزرگ با دیوارهای سنگی است.

اما چرا گذشتگان نام این روستا را پیفانج نامگذاری کرده اند؟ قبل از مرقوم این مطلب که برخی از کتب قدیمی مانند ایزودورخاراکسی یا کتب دیگر نام این روستا آمده است را کنار می گذاریم.

پیفانج:
"پی +فا+ نج" از سه واژهء[ پیل +فانا +جا] تشکیل است.

[پیل یا فیل] یکی است ،فیل گویشی از پیل است،

[(فانه)،(خانه )، (وانه)،(پانه)،،(لانه)(بامه) یا (بانه)] همه اینها، یک معنی دارد یعنی نگهبان ، نگهدارنده ،پاینده. برخی از گویشها به( بان) ،(وان) یا حتی(بام) نیز گفته اند، پس (فانا) نیز گویشی از (بانا)، که همین واژه( بان) برای بلندی و بالا، بکار می رود
هر کدام از این واژه ها در ترکیپ با واژه های دیگر، ده ها واژه جدید با معنی های جدید بوجود آورده است، مثلا برخی به بالای سقف ساختمان ؛ ،(پشت بام) و برخی( پشت بان) ، یا برخی [سارِبان]، را به صورت [ سارِ وان] نیز می نویسند، چون گویشها و یا لهجه ها از منطقه ای به منطقه دبگر فرق می کند،

پس [پیل فانا جا] مخفف به [پیفانج)یعنی جای نگه داری و پرورش فیل یا پیل.
که گاهی همین واژه را در ترکیب با واژهء(تپه) به (فیل تپه ) که در سه کیلومتری متری اسدآباد همین نام را به وضوح داریم.
معمولا پرورش و نگه داری فیل کار بسیار سختی بوده است، لذا قلعه هایی که برای پرورش فیل درست می کردند بسیار محکم و از جنس سنگ یا چیزی در حد استحکام سنگ بود.

چرا واژه "پی" در واژهء پیفانج به پیل معنی کردیم؟
اگر به واژه های "پیر" پیاز" پیراهن"
"پیر " توجه فرمایید به معنی بزرگ، به بزرگ خاندان نیز پیر خاندان می گفتند؛ در این واژه پی" به معنی بزرگ است چون گذشتگان پیل را بزرگترین حیوان می دانستند، مثلا پیروز یعنی پیل روز، یعنی یعنی روز بزرگ،

بقایای همین قلعهء سنگی را در روستای پیفانج داریم که در پناهگاه همین قلعه خسروخان ضرغامی در برابر روسها در جنگ جهانی اول توانست مدتی مقاومت کند، اگر این قلعه سنگی نمی شد برای نیروی روستایی توان مقابله حتی کمتر از یک ساعت مقدور نبود.

چرا برخی به پیفانج، (پیفانه) می گویند؟ چون برخی از مردم در گفتن و حتی نوشتن بیشتر واژه ها در مخفف کلمات احساس راحتی می کنند.
البته نظر استادم جناب ابوالقاسمی با نظر بنده تفاوت دارد؛ ایشان فرمودند: روستای پیفانج بازمانده از نام یکی از حاکمان سلوکی ( جانشین اسکندر ) بوده است


رضا ضحاکی راحت .مدرس و دبیر تاریخ و ادبیات